بازتعریف قوانین «تولید بدون کارخانه» در کشور؛ گره‌گشایی از برندهای صنایع غذایی یا محدودیت در سهمیه مواد اولیه و ارز؟

به گزارش پایگاه خبری صنایع غذایی فودنا، وزارت صنعت، معدن و تجارت به منظور شفاف‌سازی ضوابط صنعتی و در اجرای آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۴ قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار، پیش‌نویس اصلاحی ضوابط «تولید بدون کارخانه» را در قالب بازنگری بند ۶-۴ دستورالعمل سرمایه‌گذاری صنعتی در پایگاه ملی قوانین و مقررات کشور در معرض ارزیابی و دریافت نظرات فعالان اقتصادی، تشکل‌های تولیدی و کارشناسان قرار داد.

الگوی «تولید بدون کارخانه» (OEM/ODM) که طی سال‌های اخیر در صنعت غذا و کشاورزی ایران رشد شتابانی داشته و به صاحبان ایده و برند اجازه می‌دهد از ظرفیت‌های خالی کارخانجات بهره‌برداری کنند، اکنون با این پیش‌نویس وارد فاز جدیدی از انضباط حقوقی و البته الزامات نظارتی دقیق‌تر می‌شود.

۴ شرط اصلی برای صدور گواهی تولید بدون کارخانه

بر اساس مفاد پیش‌نویس این دستورالعمل، متقاضیان دریافت گواهی تولید بدون کارخانه باید درخواست خود را منحصراً از طریق «درگاه ملی مجوزها» ثبت نمایند. صدور این مجوز توسط اداره‌کل صمت استان منوط به احراز ۴ شرط محوری خواهد بود:

1. شخصیت حقوقی: ثبت رسمی شرکت در سامانه‌های ثبت شرکت‌ها (در صورت تقاضای اشخاص حقوقی).
2. دفتر کار معتبر: داشتن دفتر کار ملکی یا استیجاری بلامعارض با کاربری رسمی اداری، تجاری یا خدماتی.
3. قرارداد معتبر برون‌سپاری: انعقاد قرارداد رسمی با حداقل یک واحد دارنده پروانه بهره‌برداری فعال که دارای «ظرفیت خالیِ بدون تعهد» باشد (قرارداد باید نوع محصول، ظرفیت، کد آیسیک، مشخصات فنی و تضامین طرفین را شفاف سازد).
4. مالکیت نشان تجاری: ارائه گواهی ثبت برند به نام متقاضی برای محصولاتی که ثبت نشان تجاری برای آن‌ها الزامی است.

نکته مهم و مثبت این پیش‌نویس، تصریح بر عدم نیاز به اخذ استعلام از سازمان حفاظت محیط‌زیست برای متقاضیان این گواهی است، چرا که واحد ستادی متقاضی، فاقد هرگونه آلایندگی فیزیکی و محل استقرار خطوط تولیدی است.

ضوابط دریافت سهمیه مواد اولیه، ثبت سفارش و تخصیص ارز

یکی از چالش‌برانگیزترین بخش‌های پیش‌نویس جدید برای صاحبان برندهای مواد غذایی و کشاورزی، نحوه دسترسی به حمایت‌ها و سهمیه‌های دولتی است.

طبق این پیش‌نویس، دارندگان گواهی فعالیت تولید بدون کارخانه می‌توانند از مزایایی همچون تسهیلات سرمایه در گردش، ثبت سفارش و سهمیه مواد اولیه و خدمات بانکی بهره‌مند شوند؛ مشروط بر اینکه:

• دارای برند ثبت‌شده باشند.
• حداقل یک دوره یک‌ساله سابقه ثبت و تأیید مداوم آمار تولید در سامانه‌های صمت را داشته باشند.

با این وجود، وزارت صمت به صراحت قید کرده است که در فرآیند تخصیص ارز و توزیع سهمیه مواد اولیه داخلی (نظیر بورس کالا)، اولویت نخست همواره با دارندگان پروانه بهره‌برداری مستقیم، کارت شناسایی و گواهی فعالیت صنعتی مستقر در کارخانه‌ها خواهد بود؛ بندی که می‌تواند برای تأمین مواد اولیه برندهای برون‌سپار چالش‌آفرین باشد.

شفافیت عملکرد و خط قرمز صادرات برندهای خارجی

بر اساس بخش دیگری از این اصلاحیه، اعتبار این گواهی متناسب با مدت قرارداد متقاضی بین یک تا حداکثر سه سال بوده و غیرقابل واگذاری یا انتقال به غیر است. همچنین دارندگان موظف‌اند آمار تولید ماهانه خود را در سامانه جامع ثبت کرده و به تأیید کارخانه تولیدکننده برسانند؛ در غیر این صورت، عدم ثبت آمار به مدت ۶ ماه متوالی به تعلیق مجوز منجر خواهد شد.

افزون بر این، در صورتی که برندی در خارج از مرزهای کشور ثبت شده و محصول تولیدی بر اساس استانداردهای اجباری کشور تولید نشده باشد، توزیع آن در بازار داخلی اکیداً ممنوع بوده و دارنده گواهی ملزم به ارائه اسناد قطعی صادرات کل محصولات به کشور مبدأ ثبت برند خواهد بود.