پژوهش محققان دانشکدگان کشاورزی دانشگاه تهران نشان میدهد نگرانیهای سلامتمحور بیشترین نقش را در کاهش تمایل مصرفکنندگان به خرید محصولات تراریخته دارند؛ در حالی که مزیت نسبی ادراک شده و سازگاری این محصولات با نیازهای مصرفکنندگان میتواند تمایل به خرید را تقویت کند.
آرش دوراندیش، عضو هیأت علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، در این تحقیق تلاش کرده است عوامل کلیدی مؤثر بر قصد خرید غذاهای تراریخته را شناسایی کند. در این پژوهش، متغیرهایی مانند آگاهی، ارزش ادراکشده قیمت، نگرانیهای سلامت و ملاحظات محیطزیستی نیز برای تحلیل جامعتر گنجانده شدهاند.
دانشیار دانشکدگان کشاورزی درباره جزئیات این پژوهش گفت: این تحقیق که بر اساس نظرسنجی از ۳۷۷ مصرفکننده در تهران و تحلیل دادهها با روش مدلسازی معادلات ساختاری انجام شده، نشان میدهد نگرانیهای سلامت بیشترین اثر منفی را بر قصد خرید دارند. در مقابل، سازگاری محصول با نیازهای مصرفکننده و مزیت نسبی ادراکشده تأثیر مثبت و معناداری بر تمایل به خرید دارند. همچنین نگرش مصرفکننده و ارزش ادراکشده از دیگر عوامل مثبت و مؤثر شناسایی شدهاند».
یافتهها همچنین نشان میدهد آگاهی و قیمت، بیش از آنکه بهطور مستقیم رفتار خرید را تعیین کنند، از طریق تأثیرگذاری بر ادراک مصرفکننده نسبت به مزایا و ارزش محصول، نقش غیر مستقیم، اما مهمی در پذیرش غذاهای تراریخته ایفا میکنند. در مقابل، هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری ادراکشده نقش محدودتری در تصمیمگیری مصرفکنندگان داشتهاند.
به گفته دوراندیش، نتایج این مطالعه میتواند مبنای مناسبی برای طراحی سیاستهای اطلاعرسانی، آموزشی و ارتباطی در حوزه فناوریهای زیستی باشد تا با کاهش نگرانیهای عمومی و تقویت درک علمی مصرفکنندگان، زمینه تصمیمگیری آگاهانه و مبتنی بر شواهد فراهم شود.
وی بیان داشت: این پژوهش با تمرکز بر ابعاد رفتاری و ادراکی مصرفکنندگان، به فهم بهتر چگونگی پذیرش فناوریهای نوین غذایی و نقش آنها در توسعه نظامهای غذایی پایدار و تقویت امنیت غذایی کشور کمک میکند.
این مقاله با عنوان “Psychological and economic drivers of consumer purchase intentions for genetically modified foods” در نشریه بینالمللی Food Quality and Preference منتشر شده است و از طریق لینک زیر قابل دسترسی است:
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S۰۹۵۰۳۲۹۳۲۵۰۰۴۱۴۸
محصولات تراریخته (GMO) به محصولاتی گفته میشود که ژنهای آنها بهصورت مصنوعی دستکاری شده تا ویژگیهایی مانند مقاومت به آفات، افزایش بهرهوری یا بهبود ظاهر تقویت شود.